Жакында Балыкчы шаарында айлана-чөйрөнү санитардык коргоо жана биологиялык коркунучтарды алдын алуу максатында сөөк өрттөөчү жай (биометрикалык чуңкур жана крематорий) иштей баштады. Бул жайда жаныбарлардын калдыктары коопсуз түрдө өрттөлүп, биологиялык калдыктардан келүүчү вирустук, бактериялык коркунучтардын жайылышы токтотулат. Чуңкурдун тереңдиги 10 метр, ал эми пайдубалы 40 сантиметр калыңдыкта бекем бетон менен капталган — бул туура иштелип чыккан санитардык объект экенин көрсөтөт.

Мындай объекттердин ачылышы жаныбарлардын (эчки, уй, тоок, үй жаныбарлары) өлгөндөн кийинки калдыктарын коопсуз жок кылуу үчүн маанилүү кадам болуп саналат. Тиешелүү лабораториялык көзөмөл аркылуу өрттөө процессинин санитардык талаптарга ылайык болушу да камсыздалат.

Дүйнөдө сөөк өрттөө (кремация)жаныбар калдыктарын жок кылуу практикасы

Крематорий — адамдар үчүн адаттагы жол, бирок кээ бир мамлекеттерде үй жаныбарларынын да калдыктарын өрттөө үчүн колдонулат. Мисалы, айрым шаарларда жаныбарлар үчүн атайын крематорий кызматтары иштейт, алардын жардамы менен ит, мышык катары өлүк калдыктар толугу менен күйгүзүлүп, калдыктары урнага салынып берилип, үй ээсине берилет. Бул практикага дээрлик бардык Европа өлкөлөрүндө жана АКШнын аймактарында мисал келтирсе болот. Бул ыкма санитардык жактан эң коопсуз жана этикалык ыкма катары бааланат.

Өрттөө жана инсенерация (исинерация)

Крематорий эмес, жалпы өрттөөчү технологиялар да колдонулат. Мисалы, АКШнын айрым штаттарында санитардык жана бактериологиялык коопсуздукту камсыз кылуу үчүн жаныбар калдыктарын өрттөө негизги ыкма катары колдонулат — бул инфицирленген материалдарды жок кылууга эффективдүү каражат. Кандайдыр жугуштуу оору чыкканда инсенерация калдыктарды тез жана каршы күчтөрсүз жок кылууга жардам берет.

Евразия жана чет өлкөлөрдөгү колдонуу

Мисалы Германияда үй жаныбарларын кремациялоо кеңири таралган: жылына миңдеген ит, мышык жана башка жаныбарлар өрттөлүп, урнага салынат, айрым жерлерде атайын мүрзөлөр да бар.

Латвия, Эстония сыяктуу Европанын башка өлкөлөрүндө да жаныбарлардын урна менен эскерүү кызматтары сунушталат.

Руандада жаңы эле жаныбарларга арналган крематорий/утилизация жайы курулуп, коомдук жана экологиялык муктаждыктарды канааттандырууда.

Бирок дүйнөдө ар бир жерде өрттөө эмес, же кээде жерге көмүү же оорунун жугушун алдын алуу үчүн атайын терең казылган жерди да колдонулат. Бул ыкмалар санитардык көзөмөл, айлана-чөйрөнү коргоо же жергиликтүү талаптарга жараша тандалат.

Эмне үчүн мындай жайлар керек?

Санитардык коопсуздук: кайсы гана өлүк болбосун, анын айлана-чөйрөгө жана адамдарга зыян келтирбеши маанилүү. Жугуштуу ооруларды болтурбоо: өлүк калдыктарынын туура эмес жерге көмүлүшү микробдордун айланып кетүүсүнө алып келиши мүмкүн. Экологиялык талаптар: өрттөө/кремация — жер астына батпай турган жана суюктук менен ыргытылбай турган ыкма, айлана-чөйрөнү булганбоо үчүн колдонулат.

Балыкчыдагы жаңы ачылган сөөк өрттөөчү жай — аймак үчүн санитардык мааниге ээ маанилүү инфраструктура. Дүйнөлүк практикада мындай кызматтар көп өлкөлөрдө колдонулуп, кремация, инсенерация, атайын урна кызматтары аркылуу жаныбар калдыктарын коопсуз жок кылуу мүмкүнчүлүктөрү бар. Мындай объекттер коомдук саламаттыкты коргоого жана айлана-чөйрөнү сактоого салым кошот.