Кытайда Яншань карьери делген өзгөчө жер бар. Ал өзүнүн масштабы жана табышмактуулугу менен таң калтырат. Бул жерде адамзат тарабынан казылып алынган дүйнөдөгү эң чоң бир бүтүн таш блок жатат. Анын көлөмү ушунчалык зор болгондуктан, аны 600 жылдан ашык убакыт мурун адамдар кол менен жасап чыкканына ишенүү кыйын.

Бул тарых Мин династиясы дооруна барып такалат. XIV кылымдын аягында император Юнлэ ата-энесине арналган Сяолин мавзолейи үчүн зор гробница курууну пландаган. Анын кире беришине үч бөлүктөн турган ири таш дарбаза коюлмак. Эки каптал бөлүк жана ортодогу чоң устун. Бул таштар Яншань карьеринен казылып, андан соң курулуш жайына жеткирилмек.

Иш башталып, усталар ташты түз эле тоодон кесип чыгара башташкан. Үч чоң бөлүк акырындап формага келе баштаган. Бирок иш аяктап калган учурда алардын көлөмү өтө чоң экени аныкталган.

Ар бир бөлүк жүздөгөн тонна тартса, борбордук бөлүк болжол менен 16 миң тоннага жеткен. Бул ошол доор үчүн таптакыр мүмкүн эмес салмак болгон. Мындай чоң ташты ондогон чакырымга жылдыруу техникалык жактан ишке ашпайт эле.

Муну түшүнгөндөн кийин курулуш токтотулган. Ошентип, зор таштар Яншань карьеринде ошол бойдон калып, жарым-жартылай иштелген абалда бүгүнкү күнгө чейин сакталып калган. Азыр бул жерде үч өзүнчө блокту көрүүгө болот. 

Башкы монолиттин узундугу болжол менен 50 метр, туурасы 30 метр, бийиктиги 17 метрге жакын. Бүгүнкү заманбап технологиялар менен да мындай чоң ташты жылдыруу оңой эмес.

Окумуштуулар бул жерде эмне үчүн мындай чоң көлөм тандалганын дагы эле талкуулап келишет. Айрымдары бул императордун басымы жана шашылыш чечимдердин натыйжасы дешсе, башкалары атайын чоң кылып жасалып, бийликтин күчүн көрсөтүү максатында болгон деп эсептешет. Ошондой эле бул таш түбөлүктүүлүктүн символу катары атайын калтырылган деген уламыштар да бар.

Азыр Яншань карьери туристтер үчүн ачык. Бул жерде жөө басуу жолдору, маалыматтык такталар орнотулган жана аймак Кытайдын маданий мурастарынын бири катары корголот.