Санкт-Петербург шаарында Россиянын президенти Владимир Путин менен АКШ президентинин атайын өкүлү Стив Уиткоффтун сүйлөшүүлөрү өттү. Жолугушуунун негизги темасы Украинадагы жаңжалды жөнгө салуу, келечектеги тынчтык келишиминин шарттары жана Европада коопсуздуктун жаңы системасын түзүү маселелери болду.

Сүйлөшүүлөрдүн жыйынтыгында Москва ноябрдын биринчи жарымында Украина жана АКШ менен үч тараптуу диалогду кайра жандандырууга даяр экенин билдирди. Кийинки консультацияларды өткөрүү үчүн Абу-Даби шаары мүмкүн болгон аянтча катары каралууда. Бирок азырынча согуштук аракеттерди токтотуу боюнча конкреттүү макулдашууга жетишиле элек.

Россия президентинин жардамчысы Юрий Ушаковдун маалыматына караганда, Уиткофф жаңжалды жөнгө салуу боюнча сунуштар камтылган документтерди алып келген. Ошол эле учурда Москва Киев менен Евробиримдиктин демилгелеринде тынчтыкка жетишүү үчүн жетиштүү шарттар азырынча жок деп эсептейт.

Тараптар компромисске канчалык жакын?

Эксперттердин белгилешинче, Москва менен Киевдин позициялары мурдагыдай эле олуттуу айырмаланат. Украина учурдагы фронттук тилке боюнча ок атышууну токтотууну жактап келет. Ал эми Россия өз талаптарынын, анын ичинде Украинаны демилитаризациялоо жана бейтарап макам берүү маселелеринин аткарылышын талап кылууда.

Россиянын Эл аралык иштер боюнча кеңешинин илимий жетекчиси Андрей Кортуновдун пикиринде, Санкт-Петербургдагы жолугушуунун маанилүү жыйынтыгы убактылуу элдешүүнү талкуулоодон согуштан кийинки Европанын түзүлүшү жана коопсуздук кепилдиктери маселелерине өтүү болушу мүмкүн. Бирок азырынча мунасага жетишүү жөнүндө айтууга эрте.

Саясат таануучу Илья Ухов сүйлөшүүлөрдүн мындан аркы жүрүшү көбүнчө Вашингтондун позициясына жана АКШ администрациясынын Киевге, ошондой эле европалык өнөктөштөрүнө таасир этүүгө даярдыгына байланыштуу болорун белгиледи. Анын баамында, Москва өзүнүн коопсуздук талаптарын эске алган узак мөөнөттүү келишимге кызыкдар.

Путин, Трамп жана Си Цзиньпин жолугушуусу мүмкүнбү?

Сүйлөшүүлөрдө Россиянын, АКШнын жана Кытайдын лидерлери — Владимир Путин, Дональд Трамп жана Си Цзиньпиндин үч тараптуу жолугушуусун өткөрүү мүмкүнчүлүгү да талкууланды.

Саммит 18–19-ноябрда Кытайдын Шэньчжэнь шаарында өтө турган Азия-Тынч океан экономикалык кызматташтыгы (АТЭС) форумунун алкагында уюштурулушу мүмкүн. Бирок жолугушууну өткөрүү боюнча азырынча акыркы чечим кабыл алына элек.

Саясат таануучу Кортуновдун пикиринде, саммит өтө турган болсо, лидерлер Украинадагы жаңжалдан тышкары стратегиялык туруктуулук, өзөктүк куралдын жайылышын алдын алуу жана башка эл аралык маселелерди да талкуулашы мүмкүн. Алардын сүйлөшүү процессин колдоосу дипломатиялык аракеттерге кошумча түрткү бериши ыктымал.

АКШ кандай роль ойнойт?

Сүйлөшүүлөрдүн мындан аркы жүрүшү Дональд Трамптын администрациясынын аракеттеринен да көз каранды болот. Эксперттердин айтымында, Вашингтондун Киевге жана Европа өлкөлөрүнүн борборлоруна таасир этүүчү куралдары жетиштүү. Бирок АКШ аларды канчалык жигердүү колдонууга даяр экени азырынча белгисиз.

3-ноябрда АКШ Конгрессине аралык шайлоолор өтөрү күтүлүп жаткандыктан, ички саясий жагдай да америкалык администрациянын чечимдерине таасир этиши мүмкүн. Ошол эле учурда Кортунов Вашингтондун Россия менен Украинанын ортосундагы жаңжалды жөнгө салуу боюнча дипломатиялык аракеттери шайлоодон кийин да улана берет деп эсептейт.

Санкт-Петербургдагы жолугушуунун дагы бир жыйынтыгы катары АКШ жараны Стивен Хаббарддын бошотулушу белгиленди. Уиткофф бул чечим үчүн Путинге ыраазычылык билдирди. Бирок сүйлөшүүлөрдүн жылуу маанайда өтүшү тынчтыкка байланыштуу негизги шарттар боюнча тараптар макулдашууга жетишти дегенди билдирбейт.

Жыйынтыктап айтканда, Санкт-Петербургдагы жолугушууда тынчтык келишимине кол коюлган жок. Негизги жыйынтык — сүйлөшүүлөрдү кайра жандандыруу мүмкүнчүлүгүнүн талкууланышы болду. Эми тараптардын алдында согуштук аракеттерди токтотуу жана келечектеги коопсуздук системасы боюнча орток пикир табуу милдети турат.