46 жыл мурун Москвада өткөн Олимпиада оюндары дүйнөлүк спорт тарыхындагы эң талкууланган мелдештердин бири болуп калган. Спортчулар рекорддорду жаңыртып, медалдар үчүн күрөшүп жаткан маалда дүйнөдө чоң саясий тиреш күчөп турган.

1980-жылдын 19-июлунан 3-августуна чейин Москва XXII жайкы Олимпиада оюндарын кабыл алган. Мелдешке 80ден ашуун өлкөнүн спортчулары катышып, спорттун ондогон түрү боюнча күч сынашкан.

Олимпиадада бир катар дүйнөлүк жана олимпиадалык рекорддор жаңыртылган. Бирок Москва-1980 тарыхта спорттук жетишкендиктери менен гана эмес, ага байланыштуу саясий бойкот менен да калды.

Олимпиадага эмне үчүн бойкот жарыяланган?

1979-жылдын декабрында советтик аскерлер Ооганстанга киргенден кийин АКШ президенти Жимми Картер Москвадагы Олимпиадага бойкот жарыялоону сунуштаган.

АКШнын артынан бир катар мамлекеттер да оюндарга катышуудан баш тарткан. Натыйжада Москвадагы Олимпиадага 62 өлкө бойкот жарыялаган, ал эми жалпы 80ден ашуун өлкө катышкан.

Америкалык спортчулар үчүн бул өзгөчө оор чечим болгон. АКШнын Олимпиада курамындагы жүздөгөн спортчулар карьерасындагы эң маанилүү мелдештердин бирине катышуу мүмкүнчүлүгүнөн ажыраган.

Ошентип, дүйнөлүк спорттун эң ири майрамы ошол кездеги Кансыз согуштун саясий тирешинен четте кала алган эмес.

Бойкотко карабай рекорддор жаңырган

Саясий карама-каршылыктарга карабастан, Москва Олимпиадасы жогорку деңгээлдеги спорттук мелдеш катары өттү.

Спортчулар жаңы рекорддорду жаратып, дүйнөнүн мыктылары медалдар үчүн таймашты. Олимпиадада 36 дүйнөлүк жана 74 олимпиадалык рекорд жаңырганы айтылат.

Медалдык эсепте Советтер Союзу биринчи орунду ээлеп, 80 алтын медаль уткан. Экинчи орунга ГДР (Чыгыш Германия) чыгып, 47 алтын медаль алган.

Олимпиада спорттон чоң нерсе экенин көрсөткөн учур

Москва-1980 бүгүнкү күнгө чейин спорт менен саясаттын байланышын көрсөткөн тарыхый окуя катары эскерилет.

Олимпиада идеясы өлкөлөрдүн ортосундагы атаандаштыкты спорттук аянтчага алып чыгып, элдерди жакындаштыруу болгон. Бирок 1980-жылдагы саясий тиреш бул идеяга чоң сыноо жараткан.

Кийинчерээк Жимми Картер Москва Олимпиадасына бойкот жарыялоо чечими тууралуу өкүнүчүн билдиргенин айткан булактар да бар. Анын айтымында, бул чечим көптөгөн спортчуларды өмүрүндөгү маанилүү мүмкүнчүлүктөн ажыраткан.

Ал эми Владимир Путин 2014-жылы Москвадагы Олимпиадага бойкот жарыялоону туура эмес чечим деп эсептеген америкалык саясатчыларды билерин айткан.

Москва-1980 эмнеси менен эсте калды?

46 жылдан кийин Москва-1980 Олимпиадасын эстегенде бир гана медалдар же рекорддор эмес, ошол кездеги дүйнөнүн саясий абалы да эске түшөт.

Бул Олимпиада спорттун саясаттан толук обочо боло албастыгын көрсөткөн тарыхый окуя болуп калды.

Ошол эле учурда миңдеген спортчулар үчүн Москва-1980 жеңиштердин, рекорддордун жана өмүр бою эсте кала турган спорттук көз ирмемдердин аренасы болгон.

Москва-1980 — рекорддор менен коштолгон, бирок Кансыз согуштун көлөкөсүндө калган Олимпиада.